Уставните ограничувања и воените овластувања
Доналд Трамп често се претставува како силен лидер кој ги користи сите свои уставни овластувања. Како врховен командант, тој има право да започне воена операција, но е обврзан во рок од 48 часа официјално да го извести Конгресот. Во случајот со војната во Иран, тој го направи тоа на 2 март.
Сепак, сега се приближува клучниот рок: според американските закони, таквата операција може да трае најмногу 60 дена без експлицитно одобрување од пратениците и сенаторите. Овој рок истекува на 1 мај.
Што претставува Резолуцијата за воени овластувања?
Поделбата на моќта меѓу претседателот и Конгресот е регулирана со Резолуцијата за воени овластувања од 1973 година. Овој закон беше донесен како поука од Виетнамската војна, со цел да се ограничи моќта на претседателот самостојно да води долготрајни војни.
- Претседателот е врховен командант на вооружените сили.
- Само Конгресот има уставно право да објави војна (последен пат тоа е направено во 1942 година).
- Резолуцијата му дозволува на претседателот итно дејствување, но со строги временски ограничувања.
Можни сценарија: Како Трамп може да го заобиколи рокот?
Иако рокот истекува, постојат неколку правни и политички маневри кои администрацијата на Трамп би можела да ги искористи:
1. Продолжување за 30 дена
Претседателот може еднострано да го продолжи рокот за уште 30 дена, под изговор дека тоа е неопходно за безбедно и организирано повлекување на војските. Сторми-Аника Милднер од „Аспен Институтот“ смета дека Трамп најверојатно ќе го искористи овој аргумент, тврдејќи дека е постигнат напредок во преговорите и дека е потребно дополнително време за нивно финализирање.
2. Оспорување на дефиницијата за „воени дејствија“
Постои можност Трамп да тврди дека правилото од 60 дена не е применливо во овој специфичен случај. Сличен преседан направи Барак Обама во 2011 година за интервенцијата во Либија, тврдејќи дека операцијата не вклучува долготрајни борби или копнени трупи.
Политичкиот притисок и меѓуизборите
Конгресот веќе гласаше за пет резолуции против воената операција, но сите беа отфрлени од републиканското мнозинство. Сепак, расположението се менува како што се приближуваат меѓуизборите на 3 ноември.
Зошто републиканците се во дилема?
- Одговорност: Многу републиканци претпочитаат да гласаат против прекин на војната, отколку активно да гласаат за нејзино продолжување, за да не ја преземат одговорноста за евентуални неуспеси.
- Јавното мислење: Високите трошоци за живот и поскапувањето на горивата како резултат на конфликтот со Иран го уриваат рејтингот на претседателот.
- Внатрешни критики: Дури и во рамките на движењето MAGA се појавуваат критики против војната, што го принудува Трамп да бара решение со кое ќе го зачува својот авторитет пред гласачите.
Дали војната ќе запре на 1 мај зависи од развојот на ситуацијата во Ормускиот Проток и способноста на Вашингтон и Техеран да најдат дипломатски излез од кризата.
