Владата на Гренланд изјави дека „под никакви околности не може да ја прифати“ желбата на Доналд Трамп да ја преземе контролата врз Гренланд, додека генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави дека организацијата работи на зајакнување на безбедноста на Арктикот.
На почетокот на клучната недела за претежно самоуправниот арктички остров, кој е дел од Данска, американскиот претседател го повтори својот интерес за стратешки лоцираната, богата со минерали територија, велејќи дека САД ќе го преземат Гренланд „на еден или друг начин“, објавува „Гардијан“.
Трамп ги вознемири ЕУ и НАТО одбивајќи да ја исклучи можноста за употреба на воена сила за заземање на Гренланд, кој е под заштита на организациите бидејќи Данска им припаѓа на двете.
Министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Мотцфелд, и нејзиниот дански колега Ларс Леке Расмусен, треба да се сретнат со американскиот државен секретар Марко Рубио во Вашингтон во среда.
Данска потсети дека договорот од 1951 година веќе им дозволува на САД значително да го прошират своето воено присуство на територијата и постојано нагласуваше дека Гренланд не е предмет на преговори и дека се надева на дипломатско решение. Владата на Гренланд во понеделник објави дека островот е дел од Кралството Данска и, како дел од данската заедница, членка на НАТО.
Тие додадоа дека ќе ги засилат напорите за да се обезбеди одбраната да се одвива во рамките на НАТО и дека владејачката коалиција верува дека Гренланд засекогаш ќе биде дел од западниот одбранбен сојуз и дека сите членки на НАТО, вклучувајќи ги и САД, имаат заеднички интерес да го бранат островот.
Трамп рече дека САД мора да го контролираат Гренланд за да ја зголемат безбедноста на Арктикот во услови на наводна закана од Кина и Русија. Руте во понеделник изјави дека НАТО работи на следните чекори за колективна заштита на она што е во прашање.
„Сите сојузници се согласуваат за важноста на безбедноста на Арктикот и Арктикот, бидејќи знаеме дека со отворањето на поморските патишта постои ризик Русите и Кинезите да бидат поактивни“, рече генералниот секретар за време на посетата на Хрватска.
Дипломатите на НАТО велат дека некои членки предложиле започнување нова мисија во регионот, распоредување дополнителна опрема или одржување вежби, но разговорите се во рана фаза и нема конкретни планови.
Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул, по средбата со Рубио, го минимизираше ризикот дека САД би можеле да го заземат Гренланд.
„Немам индикации дека тоа сериозно се разгледува“, рече тој, додавајќи дека верува оти постои заеднички интерес за решавање на безбедносните прашања во арктичкиот регион.
Комесарот за одбрана на ЕУ, Андриус Кубилиус, во понеделник изјави дека НАТО ќе престане да постои ако САД употребат воена сила за да го заземат Гренланд, додавајќи дека земјите-членки на ЕУ ќе бидат обврзани да ѝ помогнат на Данска доколку се соочи со агресија.
„Се согласувам со данскиот премиер дека ова би бил крај на НАТО“, изјави Кубилиус за Ројтерс.
Тој потсети на членот 42.7 од Договорот за ЕУ, клаузулата за заемна помош, која ги обврзува членовите да дејствуваат во случај на напад. Членот досега е активиран само еднаш, кога Франција побара помош по терористичкиот напад во Батаклан во 2015 година, а експертите изразија сомнежи дека Гренланд, кој е надвор од ЕУ, би можел да биде вклучен без промена на правната рамка на ЕУ.
