Терминот прва помош често се поврзува со итна помош. Но, што всушност е прва помош? Колку навистина знаеме за неа? Како се спроведува? Зошто е важно во секојдневието на секој човек?
Прва помош е збир на мерки и процедури кои спасуваат живот и спречуваат натамошно влошување на здравјето на повредените и болните лица. Се изведува на лице место или на побезбедно место од местото каде што настанала повредата или болеста.
Кој може да даде прва помош?
За разлика од итната медицинска помош, која ја даваат специјално обучени здравствени работници, прва помош може да пружи секое лице кое ќе се најде на местото на несреќата, без разлика на возраста, полот, образованието, доколку има знаење и вештини прво да обезбеди помош.
Зошто е важно да се даде прва помош?
Несреќи се случуваат насекаде околу нас: на работното место, дома или на јавни места. Тие често не можат да се занемарат или спречат, а најголем број на смртни случаи се случуваат токму во првите секунди и минути по сообраќајна несреќа или повреда – според статистичките податоци, дури 45%. Затоа, првата помош е од непроценливо значење за оние кои се повредени во несреќен случај или вонредна состојба, бидејќи ја намалува смртноста, инвалидитетот и другите компликации од повредите.
Како да се даде прва помош во секој случај?
– Прво го обезбедуваме местото на несреќата или жртвата ја носиме на побезбедно место од местото на несреќата. Можеме да пружиме прва помош само ако самите сме безбедни!
– Ја проверуваме состојбата на свеста, со повикување на оштетениот („Господине, дали ме слушате?“) и нежно тресење на рамениците.
– Ги проверуваме виталните функции (дишење, пулс). Прво, ја проверуваме проодноста на дишните патишта со отворање на устата на жртвата и барајќи да видиме дали има туѓи тела што го спречуваат дишењето. Потоа „гледаме, слушаме и чувствуваме“ ако дише – го носиме увото до устата на повредениот (слушаме да видиме дали дише), ја ставаме дланката на градите (чувствуваме дали градите се движат) и гледаме во градите за да видиме дали се движи.
– Пулсот над крвните садови на вратот го проверуваме со образите на вториот, третиот и четвртиот прст од раката.
– Повикуваме брза помош и започнуваме со реанимација на жртвата доколку не дише и нема пулс. Ги преплетуваме прстите на двете раце и со дланките во ритамот на срцевиот ритам притискаме на градната коска, додека лактите се испружени. Оваа постапка се нарекува срцева масажа. Доколку лицето не дише, даваме вештачко дишење со кревање на брадата на жртвата со палецот и показалецот и отворање на устата на повредениот, а со палецот и показалецот од другата рака ги затвораме ноздрите на жртвата, ја покриваме устата на оштетениот со нашите усните и дува воздух во неговите дишни патишта. Во исто време, набљудуваме дали градите се креваат. Односот на срцеви масажи и воздушно вдишување е 30:2.
– Крварењето го запираме доколку повредениот крвари со притисок со прсти, тупаници или некој рачен алат. Само во случај на трауматска ампутација, се користи прашка.
– Првата помош се спроведува се додека не се обноват виталните функции, додека не се утврдат одредени знаци на смрт или додека не пристигне итна медицинска помош.
Соодветната обука на што поголем број граѓани, особено учесници во сообраќајот, за пружање прва помош е исклучително важна, бидејќи ја прави заедницата посилно, побезбедно и посигурно место за живеење.
Светскиот ден на прва помош се одбележува на 11 септември. Потоа, организациите на Црвениот крст ширум светот се трудат да го свртат вниманието на важноста да се знае прва помош, како за секој поединец така и за општествената заедница.
Помагањето на жртвата и спасувањето живот е крајно хуман гест, како и морална и граѓанска должност на секој што случајно ќе се најде на местото на несреќата. Совладете ја прва помош, спасете живот и станете херој!