Државниот завод за ревизија (ДЗР) во својот извештај за Државниот санитарен и здравствен инспекторат (ДСЗИ) за 2024 година нотира серија системски слабости во контролата на производите за широка потрошувачка.
Застарена листа на забранети супстанции
Според ревизорот, Министерството за здравство од 2010 година ја нема ажурирано листата на супстанции кои се забранети во козметичките производи. Додека во земјава листата содржи околу 1 600 супстанции, во Европската Унија таа е повеќекратно проширена и моментално брои 1 751 забранета материја. Причината е законската недореченост, бидејќи во постојниот закон не е предвидена обврска за редовно усогласување со европските стандарди.
Несоодветна лабораториска опременост
Извештајот открива дека во државата не постојат соодветни услови за испитување на сите опасни супстанции.
- Козметика: Државните лаборатории вршат само ограничено испитување на микробиолошка исправност, pH-вредност и содржина на неколку тешки метали.
- Играчки: Ниту една лабораторија во земјава нема опрема за испитување на забранети супстанции како фталати и бор во детските играчки.
- Второ мислење: Проблем се јавува кога увозниците го оспоруваат првиот наод, бидејќи на територијата на државата нема друга лабораторија каде што би можела да се изврши втора анализа на примерокот.
Административни и кадровски недостатоци
Ревизијата констатира дека инспекциските надзори се соочуваат со дополнителни пречки:
- Документацијата за увоз често е на странски јазици, што го отежнува разбирањето на здравствените сертификати.
- Повеќе од 90% од прегледаните предмети немале архивска заверка или печат на пополнетите листи за самопроверка.
- Во 63% од предметите каде постапката била запрена, не биле приложени докази за утврдената фактичка состојба.
Критичен дефицит на инспектори
ДЗР алармира за кадровската слика во Инспекторатот. Пополнети се само 59% од предвидените работни места, односно работат 66 лица. Од вкупниот број инспектори, дури 58% се на возраст над 50 години, а 42% се постари од 60 години. И покрај поднесените планови за нови вработувања, Инспекторатот добивал негативни одговори од Министерството за финансии, што според ревизорот, создава неизвесност во планирањето и квалитетот на идните надзори.