Претседателката Гордана Силјановска-Давкова од традиционалниот прием за дипломатскиот кор во Охрид упати директна критика кон начинот на кој се води процесот на проширување на ЕУ, порачувајќи дека земјата не може постојано да прави отстапки под притисок на билатерални барања. Таа повика на враќање на принципите на меѓународното право и меритократијата.
Во своето обраќање пред амбасадорите, претседателката се осврна на состојбата во евроинтеграциите, глобалните безбедносни предизвици, но и на домашните трауми од изминатата година.
„Уставот не е крпа за бришење“
Силјановска-Давкова направи сликовита споредба со митот за Пенелопа, критикувајќи ја неизвесноста на европскиот пат и постојаните барања за уставни измени.
„Ние не можеме да бидеме Пенелопа којашто, чекајќи го Одисеј, нон стоп го менува уставот, на барање на некој однадвор, заборавајќи дека е закон над законите… Како е можно, односно не е ли хипокризија и цинизам да се повикуваш на национален уставен патриотизам и на консензусот како брана од промена на конститутивните акти на ЕУ, а да бараш од една држава да исполни ‘само уште еден услов’, да направи ‘само уште една отстапка и уставна промена’, оти така сакал соседот?“.
Таа потенцираше дека е чудно да се повикува на Копенхашки критериуми, а да се инсистира на балкански барања и да се толерираат двојни стандарди.
Светот во кој „Lex не е Rex“
Осврнувајќи се на глобалната геополитичка слика, претседателката оцени дека живееме во нова, конфузна реалност каде меѓународниот поредок не се заснова на правото, туку на моќта.
- Криза на правото: „Lex-от не е rex (законот не е крал), а етиката и моралот станаа ‘надминати и старомодни феномени’. Легалното сe помалку е праведно, а праведното ретко станува легално“.
- Опасност за малите држави: Таа предупреди дека малите држави најдлабоко ја чувствуваат разликата меѓу принципите и реалноста, додавајќи дека „неограничената и несанкционираната моќ има тенденција да расте“.
Потсетување на трагедијата во Кочани
Во својот говор, претседателката се осврна и на болен момент од 2025 година, заблагодарувајќи се на меѓународната заедница за помошта.
„2025 година ќе остане тетовирана во мојата и нашата колективна меморија по активната болна траума – трагедијата во Кочани. Се уште стоиме пред кочанското огледало, во потрага по одговорност и преиспитување“.
Поддршка од дипломатскиот кор
Во име на дипломатите се обрати доајенот, амбасадорот на Босна и Херцеговина, Драган Јаќимовиќ. Тој изрази благодарност за политиката на „отворени врати“ на претседателката.
- Партнерство: Амбасадорот истакна дека дипломатите во нашата земја препознаваат доверлив и конструктивен партнер, особено ценејќи ја посветеноста на регионалната соработка и добрососедските односи.
Претседателката Силјановска-Давкова го заврши обраќањето со повик Западен Балкан да не се третира како „периферија на периферијата“, туку како неразделен дел од европската политичка архитектура.
