НАУЧНИЦИТЕ открија нова, дваесет и прва фаза на мраз, наречена мраз XXI, која може да се формира на собна температура под екстремен притисок. Фасцинантното откритие, објавено во списанието Nature Materials, го проширува нашето разбирање за водата, една од најзастапените супстанции на Земјата, и би можело да понуди нови сознанија за составот на далечните ледени месечини, пишува Futurism.
Мразот XXI се приклучува на листа од дваесет други познати ледени структури, од хексагонални и кубни до суперјонски, како оние што се наоѓаат на гасни џинови како Нептун и Уран. Но, за разлика од повеќето форми на мраз што се формираат на високи или ниски температури, мразот XXI се формира на собна температура, но бара исклучително специфични услови – неверојатно висок притисок.
Како го создадоа?
Откритието е резултат на соработка помеѓу истражувачите во Корејскиот истражувачки институт за стандарди и наука (KRISS), Европскиот ласер за слободни електрони со Х-зраци (XFEL) и германскиот електронски синхротрон (DESY). Користејќи уред познат како дијамантска наковална ќелија, тимот ја подложил водата на притисок од два гигапаскали, приближно 20.000 пати поголем од атмосферскиот притисок.
Иако температурата била на собна температура, молекулите на водата се збивале во густа кристална структура под тој притисок. Тие го набљудувале целиот процес користејќи го XFEL, најголемиот рендгенски ласер во светот, кој снимал слики секоја микросекунда. „Со уникатните рендгенски импулси на европскиот XFEL, откривме повеќекратни патишта на кристализација во H2O кои брзо биле компресирани и декомпресирани повеќе од 1.000 пати користејќи динамична дијамантска наковална ќелија“, објасни раководителот на истражувањето Геун Ву Ли.
Клучот за разбирање на другите светови
Научниците веруваат дека мразот XXI може да биде преодна фаза помеѓу течна вода и егзотичните форми на мраз за кои се смета дека постојат во внатрешноста на сатурновата месечина Титан и јупитеровата Ганимед. „Брзата компресија на водата ѝ овозможува да остане течна до повисоки притисоци, каде што веќе треба да кристализира во мраз VI“, објасни Ли, осврнувајќи се на фазата на мраз поврзана со овие небесни тела.
Коавторката на студијата и истражувачка на DESY, Рејчел Хазбенд, додаде: „Нашите наоди сугерираат дека може да има голем број метастабилни фази на мраз на висока температура и нивните поврзани транзициски патеки, што потенцијално нуди нови сознанија за составот на ледените месечини“.
