Лидерите на земјите-членки на Европската унија (ЕУ) ќе се сретнат со своите колеги од Западен Балкан на редовниот годишен самит.
Ова ќе биде прв самит со кој ќе претседава Антонио Коста, новоизбраниот претседател на Европскиот совет. На самитот ќе учествуваат и претседателката на Европскиот парламент Роберта Мецола, новата шефица на европската дипломатија Каја Калас и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен.
Меѓу лидерите на регионот, премиерот на Албанија, Еди Рама Жељка Цвијановиќ, претседателот на Претседателството на Босна и Херцеговина, Јаков Милатовиќ, претседателот на Црна Гора, Вјоса Османи, претседателот на Косово, Христијан Мицкоски, премиерот. на Северна Македонија, а ќе учествува и Александар Вучиќ, претседателот на Србија.
Ова ќе биде уште една можност да се потврди дека иднината на земјите од регионот е во рамките на европското семејство.
Самитот се одржува веднаш по важните одлуки на Брисел во процесот на проширување. Црна Гора затвори 3 поглавја во пристапните преговори, а Албанија отвори еден кластер.
Србија, исто така, се надеваше дека ќе го отвори кластерот 3 во текот на декември, меѓутоа, во отсуство на едногласност меѓу земјите-членки, ЕУ го покани Белград да развие преговарачка позиција и Брисел ќе се занимава со ова прашање по значителниот напредок во земјата во однос на владеењето на правото и дијалог со Косово.
Шефовите на држави и влади на ЕУ ќе ја усвојат декларацијата на крајот на самитот, а од регионалните лидери се очекува да се усогласат со неа.
Меѓу другото, ќе се констатира дека проширувањето е геостратешка инвестиција во мирот, безбедноста, стабилноста и просперитетот.
„Има нова динамика во процесот на проширување. Забрзувањето на процесот на пристапување, врз основа на правична и ригорозна условеност и принципот на сопствени заслуги, е во наш заеднички интерес“, се вели меѓу другото во нацрт завршната декларација дека лидерите ќе усвои на крајот на самитот кој започнува на 18 декември во вечерните часови.
Решеноста на партнерите од Западен Балкан да ги почитуваат и да се посветат на основните европски вредности и принципи, во согласност со меѓународното право и обновената посветеност на приматот на демократијата, основните права и вредности и владеењето на правото, ќе бидат добредојдени. Владеењето на правото, слободата на изразување, независните и плуралистички медиуми и силната улога на граѓанското општество, ќе бидат пренесени преку овој документ, се клучни за обезбедување на функционална демократија.
„Во оваа смисла, дејствијата ќе зборуваат погласно од зборовите бидејќи партнерите ја преземаат одговорноста и ги спроведуваат потребните реформи, особено во областа на темелите“, се наведува во нацрт-декларацијата.
Нацрт-текстот на завршната декларација ќе се однесува и на геополитичкиот контекст. Во овој поглед, ќе се каже дека поддршката за Украина останува јасен знак за стратешка ориентација.
Сите земји од Западен Балкан ќе бидат повикани да „остварат брз и одржлив напредок кон целосно усогласување со Заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ“, вклучувајќи санкции, нивно спроведување и спречување на заобиколување. Лидерите на ЕУ ќе ги пофалат оние земји кои веќе го прават тоа.
Регионалната соработка ќе зазема важен дел од заедничката декларација, каде што ќе се подвлече дека помирувањето, инклузивната регионална соработка и добрососедските односи, вклучително и со земјите-членки на ЕУ, се составен дел од процесот на проширување.
„Регионалните и билатералните спорови вкоренети во минатото предолго го спречуваа фокусот на иднината. Спроведувањето на билатералните договори со добра волја и со опипливи резултати, вклучително и Договорот од Преспа со Грција и Договорот за пријателство, добрососедство и соработка со Бугарија, останува клучно Отсуството на нормализација на односите меѓу Приштина и Белград ги кочи двата партнера“, се наведува во нацрт-декларацијата.
Специјална покана ќе биде испратена до Србија и Косово без одлагање да ги спроведат сите договори постигнати во рамките на дијалогот за нормализација на односите, вклучително и Договорот за патот кон нормализација.
Од 2020 година, самитите ЕУ-Западен Балкан станаа редовни и се одржуваат еднаш годишно.