Здружението на судиите на Република Северна Македонија (ЗСРСМ) најави можни протести доколку продолжи, како што велат, „уривањето“ на судскиот систем. Тие денеска информираа дека до Уставниот суд поднеле дополнување на иницијативата за оценување на уставноста на последните измени на Законот за платите на судиите (донесени на 25 февруари 2026 година), со кои нивните примања остануваат замрзнати веќе трета година по ред.
Клучни барања за спас на судството
Со цел ефикасно и независно функционирање на судскиот систем, Здружението преку своето соопштение испорача три главни барања до институциите:
- Итно одмрзнување на платите на судиите преку укинување на неуставните законски измени.
- Зголемување на платите на судската администрација.
- Распишување огласи за нови вработувања во судовите.
Остри критики за пратениците: „Закони за купување социјален мир“
Здружението ги обвини пратениците дека спорните измени ги изгласале во брза, неуставна и популистичка постапка, што е во директна спротивност со член 32 од Уставот и го нарушува достоинството на судиската функција.
„Пратениците со мандат од 4 години мора да престанат со креирање, менување и укинување на закони кои имаат цел само да купат социјален и политички мир. Наместо да носат штетни и неуставни Закони, кои генерираат правна несигурност… потребно е да ја согледаат реалната потреба за независно и непристрасно судство“, се вели во реакцијата на ЗСРСМ.
Судиите признаваат дека во земјава владее општо незадоволство од економската состојба и од сите институции, но потенцираат дека излезот од напластените проблеми мора да биде преку владеењето на правото, а не преку кршење на Уставот за да се намалат платите на една мала група граѓани.
Колкави се реално судиските плати?
Осврнувајќи се на реакциите во јавноста околу нивните примања, од ЗСРСМ појаснија како изгледа нивната финансиска состојба по контроверзното покачување на функционерските плати.
- Со зголемувањето од 78%, платите на судиите во прв степен достигнале просек од околу 86.000 денари.
- Доколку не се случеше тоа зголемување, нивните плати ќе беа на ниво на државниот просек од околу 50.000 денари, што, според нив, е далеку под просекот во регионот и ЕУ.
Дополнителен товар за системот е одливот на кадар од судската администрација поради ниски плати и неисплатени додатоци, што директно удира по грбот на граѓаните кои водат судски постапки.
Ултиматум до властите
На крајот од соопштението, Здружението упати јасно предупредување до извршната и законодавната власт.
„Децидни сме на ставот дека доколку продолжи ‘уривањето’ на судскиот систем, ако ваквите неуставни измени на Законот опстојат, и доколку судската администрација се остави на маргините… Судиите ќе изнајдат друга форма на покажување на незадоволство и видлив протест“, заклучуваат од ЗСРСМ, додавајќи дека веќе ја поддржуваат судската администрација за преземање нови законски чекори за изразување револт.
