Глобалниот пазар на храна повторно е под притисок, откако во март беше регистриран нов раст на цените на основните прехранбени производи. Најновите податоци на Организацијата за храна и земјоделство (FAO) покажуваат дека поскапувањата се најизразени кај растителните масла и шеќерот.
Индексот на цените на храната на FAO во март достигнал просек од 128,5 поени, што претставува зголемување од 2,4 проценти во споредба со февруари. Во однос на истиот период лани, цените се повисоки за околу еден процент.
Клучен фактор за растот се геополитичките тензии на Блискиот Исток, кои предизвикуваат нарушувања во снабдувањето со енергенси, особено поради проблемите во транспортот на нафта преку Ормутскиот теснец. Ова доведе до зголемени цени на енергијата и вештачките ѓубрива, што директно се одразува врз трошоците за земјоделско производство.
Дополнителен притисок врз цените создаваат и очекувањата дека дел од земјоделските суровини ќе се користат за производство на биогорива, како етанол и биодизел, наместо за храна.
Според извештајот, шеќерот во март поскапел за 7,2 проценти на месечно ниво, најмногу поради најавите дека Бразил ќе насочи поголем дел од шеќерната трска кон производство на етанол. Растителните масла, пак, поскапеле за 5,1 процент, при што сончогледовото масло бележи раст поради ограничената понуда од регионот на Црното Море, а палминото и репичиното масло поради зголемената побарувачка за биодизел.
Цените на житарките се зголемиле за 1,5 проценти, со раст на пченицата поради најавената суша во САД и очекувањата за послаба сеидба во Австралија. Дел од овој притисок е ублажен од стабилната понуда во Европа.
Млечните производи бележат раст од 1,2 проценти – прв пораст од јули минатата година, додека месото поскапело за еден процент, главно поради сезонска побарувачка и намален извоз од одредени земји.
Во посебен извештај, FAO ја зголеми проценката за глобалното производство на житарки во 2025 година на 3,036 милијарди тони, што е раст од 5,8 проценти. Сепак, за 2026 година се очекува благо намалување на производството на пченица за 1,7 проценти, на околу 820 милиони тони.
Организацијата предупредува дека нестабилната геополитичка ситуација, високите трошоци за енергија и ѓубрива создаваат неизвесност за идните земјоделски сезони, што може да влијае врз одлуките на производителите и глобалното снабдување со храна.