Политичка бура за државната каса: Дали Македонија се задолжува рекордно или само враќа стари долгови?

Најавата за ново финансирање од 1,3 милијарди евра предизвика жестока пресметка меѓу власта и опозицијата. Додека опозицискиот лидер Венко Филипче алармира за рекордно задолжување, министерката за финансии Гордана Димитриеска Кочоска уверува дека станува збор за редовно рефинансирање на стари обврски.

Што тврди опозицијата?

• Нов рекорд: Филипче обвинува дека Владата подготвува задолжување од 1,3 милијарди евра и покажа документ кој, според него, ја потврдува оваа намера.
• Раст на јавниот долг: Според пресметките на СДСМ, со оваа емисија долгот би скокнал на 12 милијарди евра или 65% од БДП.
• Прашања за буџетот: Опозицијата прашува зошто оваа сума не беше транспарентно наведена во ребалансот на Буџетот.

Каков е одговорот на Министерството за финансии?

• Враќање стари долгови: Димитриеска Кочоска потврди дека се планира нова еврообврзница за 2027 година, но истакна дека државата следната година мора да отплати речиси 1,5 милијарди евра стар внатрешен и надворешен долг.
• Дополнителни обврски: За наплата пристигнуваат и околу 1,1 милијарда евра во краторочни државни записи, а потребни се средства и за покривање на буџетскиот дефицит (планиран на 3,5%).
• Нема конечна одлука: Од Министерството нагласуваат дека сеуште не се донесени конечните детали за износот и условите.

Бруто задолжување наспроти Нето долг: Каде е разликата?

Клучот за разбирање на оваа дебата лежи во намената на парите:

• Рефинансирање (Бруто): Ако најголемиот дел од новите 1,3 милијарди евра се искористи исклучиво за враќање на стариот долг што доспева, вкупниот јавен долг нема автоматски да порасне за целиот износ.
• Ново задолжување (Нето): Само оној дел од средствата што ќе се слее за покривање на новиот буџетски дефицит или за нови расходи ќе претставува реално зголемување на долгот.

Тековна состојба со долгот

Според последните податоци за вториот квартал од 2026 година, состојбата на државната каса изгледа вака:

Конечниот ефект врз македонската економија ќе биде познат откако Министерството за финансии ќе ги објави конечниот износ, каматната стапка и рокот на отплата на новата еврообврзница.