Судската власт во државата е доведена до работ на функционалниот опстанок. Без доволно судии, со драстичен недостиг на судска администрација и со скромни буџетски средства, правосудниот систем опстојува само благодарение на „натчовечките напори“ на вработените.
Вакво драматично предупредување упати Здружението на судиите на Република Северна Македонија, реагирајќи на Годишниот извештај на Судскиот совет за работата на судовите во 2025 година.
„Правдата не може да биде ефикасна без судии, без професионална судска служба и без соодветни ресурси. Судството не смее да биде оставено да опстанува на работ на своите можности, додека од него се очекува да ги исполнува сите обврски кон граѓаните“, порачуваат од Здружението.
Реформи на хартија, а условите сè полоши
Од Здружението на судиите истакнуваат дека Извештајот на Судскиот совет е реален и загрижувачки приказ за состојбите. И покрај постојаните најави за реформи, стратегии и законски измени, условите за работа во судовите во пракса континуирано се влошуваат.
- Кадровски колапс: Има драстичен недостиг од судии и судски службеници, а обемот на работа постојано расте.
- Декаративни заложби: Нормативните промени без обезбедени финансии и ресурси не даваат резултати.
- Меѓународни предупредувања: Слични забелешки веќе со години стигнуваат и од меѓународните организации и граѓанскиот сектор.
Што бараат судиите?
Судиите потенцираат дека не бараат привилегии, туку услови за достоинствено, независно и ефикасно вршење на нивната уставна функција. За надминување на кризата, Здружението предлага итни и конкретни чекори:
- Ревидирање на судската мрежа според реалните потреби на граѓаните.
- Дигитализација и вештачка интелигенција за забрзување на судските процеси.
- Кадровско зајакнување и професионализација на судската администрација.
- Финансиска независност преку стабилно и предвидливо судско буџетирање.
„Нема повеќе време за одложување“
Од Здружението порачуваат дека одговорноста за функционирањето на правната држава е заедничка. Тие повикуваат на итна координирана институционална акција, нагласувајќи дека реформите мора да бидат производ на стручни анализи и вистински дијалог, а не на краткорочни политички цели.