Најновите статистички податоци откриваат загрижувачки тренд на пораст на ракот на грлото на матката во Македонија, при што болеста сè почесто се дијагностицира кај исклучително млада популација. На Клиниката за онкологија, бројот на нови пациентки скокнал од 74 во 2024 година на 122 во 2025 година, а најмладите пациентки кои се соочиле со оваа тешка дијагноза имаат само 18 години.
На настанот по повод Неделата за подигнување на свеста за оваа болест, медицинските експерти упатија итен апел за превенција, нагласувајќи дека овој карцином е речиси целосно превентибилен доколку се дејствува навреме.
Поразителна статистика: Доцното откривање е фатално
Проф. д-р Ирена Алексиоска-Папестиев истакна дека во периодот од 2016 до 2023 година биле дијагностицирани 2.263 пациентки, од кои дури 24% завршиле фатално.
- Доцна дијагноза: Помеѓу 70% и 80% од жените се јавуваат на лекар во веќе напредна фаза на болеста.
- Смртност: Високиот процент на починати (540 пациентки) се должи токму на доцното откривање на симптомите.
- Скрининг подфрла: Од 60.000 направени ПАП тестови во 2025 година, кај осум пациентки е откриен инвазивен карцином, што е знак за долготрајно отсуство на редовни контроли.
Ново оружје во борбата: ХПВ тестот како примарен скрининг
Експертите предлагаат премин кон ХПВ базиран скрининг, метод кој Светската здравствена организација го препорачува како стандард до 2030 година.
„ХПВ тестот е попрецизен, посензитивен и поекономичен метод кој овозможува навремено откривање на ризикот пред да се развие карциномот“, појасни проф. д-р Горан Димитров.
Вакцинацијата веќе дава резултати
Националниот координатор за имунизација, проф. д-р Александра Грозданова, соопшти дека Македонија бележи напредок со воведувањето на деветвалентната ХПВ вакцина, која сега е достапна и за момчињата до 19-годишна возраст.
- Опфат: Моментално има 60% опфат со вакцинацијата, што ја става земјата меѓу лидерите во регионот.
- Заштита: Вакцината не штити само од рак на грлото на матката, туку и од орофаренгиален карцином (рак на грлото).
Лекарите порачуваат дека комбинацијата од редовен скрининг и масовна вакцинација е единствениот начин да се запре ширењето на оваа болест кај младите генерации и да се спасат човечки животи.
