Трите и пол децении од референдумот за независност не се сочувани само во учебниците и архивите, туку и на страниците на тогашните весници кои денес сведочат за атмосферата, емоциите и одлуките од 1991 година. Во Градската библиотека „Браќа Миладиновци“ – Скопје, која ја посети 4ТВ, се чува богата периодика од тој период, која ја раскажува целата историска приказна – од Декларацијата за сувереност до објавувањето на првиот Устав.
Според директорката Анета Механџиска, овие материјали не се само испечатена хартија, туку автентични сведоштва за тоа кои сме биле и како граѓаните го доживеале тој историски пресврт.
Патот до независноста низ архивските материјали
- Визуелната приказна на референдумот: Во време кога немало дигитални алатки и вештачка интелигенција, референдумот имал впечатлив плакат кој прикажувал врата кон Европа со Париз во позадината – симбол на оптимизам и надеж за европската иднина на независна Македонија.
- Интензивна кампања и прогласи: Денови пред 8 септември, тогашните весници со голем формат изобилувале со прогласи, повици за масовно излегување и детали за трибините низ сите општини во државата.
- Еуфоријата на „Денот потоа“: Изданијата од 9 септември 1991 година ја доловуваат преполнетата атмосфера и славењето на плоштадот Македонија во Скопје, со музика, поезија и огномет, како и извештаи за народните веселби од сите градови низ земјата.
- Гласот на дијаспората: Архивските печатени медиуми сведочат дека гласањето се одвивало и далеку од границите – од Канада (каде во црковната општина „Св. Климент Охридски“ во Торонто гласале околу 12.000 Македонци) па сè до австралиските Сиднеј и Мелбурн.
- Уставот во рацете на граѓаните: Пред ерата на интернетот, официјалните државни документи стигнувале до јавноста преку печатот. Така, весникот „Нова Македонија“ во целост го објавил првиот Устав на Република Македонија, со кој беа поставени темелите на суверената и демократска држава.
Покрај периодот од 1991 година, Градската библиотека „Браќа Миладиновци“ грижливо чува и многу постари историски богатства, меѓу кои се и „Езоповите басни“ од 1566 година. Преку процесот на дигитализација на старите изданија и македонските автори, институцијата се грижи културното и пишаното наследство да остане трајно заштитено за идните генерации.