Прашањето „може ли да се преживее месецот со минимална плата“ во македонскиот контекст веќе не е само економско, туку егзистенцијално прашање. Бројките на Сојузот на синдикати (ССМ) за јануари 2026 година откриваат загрижувачки парадокс: една минимална плата едвај ја покрива само храната, но не и животот.
1. Парадоксот на „целосната“ плата
Според податоците, минималната плата изнесува 24.397 денари, додека трошоците само за храна и пијалаци се 24.211 денари.
Заклучок: Работникот на минималец потрошил 99,2% од својата плата само за да го прехрани семејството.
Ова значи дека за останатите 63,4% од потребите во кошницата (сметки, облека, транспорт, хигиена), работникот мора да се потпре на дополнителни примања, кредити или драстични откажувања.
2. Јазот помеѓу реалноста и потребите
За едно четиричлено семејство да ги подмири основните потреби (66.413 денари), потребни се 2,7 минимални плати.
Во семејства каде двајцата родители земаат минималец (вкупно 48.794 денари), се создава месечен дефицит од 17.619 денари.
Доколку семејството живее под кирија (трошоци од 81.788 денари), дефицитот се искачува на вртоглави 33.000 денари, што е една и пол дополнителна минимална плата.
3. Зошто 500 евра не се доволни?
Иако синдикатите првично бараа 500 евра (30.750 денари), инфлацијата и постојаниот раст на трошоците веќе ја „изедоа“ оваа сума уште пред да биде донесена.
Дури и со 500 евра, две плати во семејството (61.500 денари) повторно би биле под прагот на основната синдикална кошница од 66.413 денари.
Ова е причината зошто барањата на ССМ еволуираа кон 600 евра, со цел да се фати чекор со реалните цени на пазарот.
4. Социјални последици: Од апатија до радикализација
Овој огромен јаз произведува неколку опасни општествени трендови:
- „Работна сиромаштија“: Феномен каде луѓето одат на работа секој ден, но и понатаму живеат во сиромаштија бидејќи платата не ги покрива трошоците.
- Масовно иселување: Кога преживувањето е математички невозможно, работната сила (особено младите) излезот го гледа во странските пазари каде соодносот плата-трошоци е постабилен.
- Притисок врз средната класа: Со растот само на минималната плата без линеарно зголемување на останатите плати, се случува „урамниловка“ каде квалификуваниот кадар се израмнува по примања со неквалификуваниот, што го убива мотивот за продуктивност.
5. Заклучок
Математиката е сурова: Со една минимална плата во Македонија не се преживува – се гладува.
Без сериозна интервенција во платите, но и контрола на маржите кај основните прехранбени производи, најавените протести и блокади на синдикатите изгледаат како неизбежен одговор на економското стеснување.
