Најавата на американскиот претседател Доналд Трамп дека Украина ќе добие системи за воздушна одбрана „Патриот“ како дел од новиот пакет американско оружје беше топло пречекана во Киев, кој страда од секојдневно ноќно бомбардирање од Русија.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски во последните недели постојано бараше испорака на „Патриот“, додека Москва испраќаше рекордни количини беспилотни летала и ракети за ширење хаос и страв во украинските градови и места, пишува CNN.
Сепак, најавата на Доналд Трамп содржеше малку конкретни информации, а многу прашања остануваат неодговорени – колку од нив ќе добие Украина, кога ќе пристигнат и кој точно ќе ги испорача.
Што знаеме за познатиот американски систем за воздушна одбрана:
Високотехнолошки
„Патриот“ (скратено од Phased Array Tracking Radar за пресретнување на цел) е клучниот систем за ракетна одбрана на американската војска.
Неодамна ја докажа својата ефикасност минатиот месец, кога помогна во соборувањето на 13 од 14 ирански ракети испукани кон американската воздухопловна база „Ал Удеид“ во Катар.
Најновите верзии на пресретнувачите од системот „Патриот“ можат да соборат дојдовни балистички ракети со краток дострел, крстосувачки ракети и беспилотни летала на височини до 15 километри и растојанија до 35 километри.
Аналитичарите велат дека една батерија „Патриот“ може да покрие помеѓу 100 и 200 квадратни километри, во зависност од бројот на лансери, теренот и другите услови. Сепак, ова не е голема површина во земја како Украина, чија вкупна површина надминува 603.000 квадратни километри.
Затоа Киев бара повеќе нови батерии од системот „Патриот“.
Една батерија се состои од шест до осум лансери, од кои секоја може да носи до 16 пресретнувачи, заедно со фазен радарски систем, команден центар и станица за производство на енергија – сите поставени на камиони и приколки.
Околу 90 луѓе се распоредени во една батерија, но само тројца војници во команден и контролен центар можат да го управуваат системот во борбени услови, според американската војска.
Висока цена
Батеријата „Патриот“ е многу скапа – комплетен сет со лансери, радари и пресретнувачи чини повеќе од 1 милијарда долари, според Центарот за стратешки и меѓународни студии (CSIS).
Еден пресретнувач може да чини до 4 милиони долари, што ја прави неговата употреба против евтини руски дронови, кои можат да чинат само 50.000 долари, проблематична – особено кога Русија испраќа стотици дронови секоја вечер во неодамнешните напади.
Што се однесува до најновиот трансфер, американските претставници изјавија дека Патриотите би можеле побрзо да стигнат до Украина ако бидат преместени од европските сојузници на НАТО, а потоа заменети со системи купени од Соединетите Американски Држави.
Трамп рече дека некои или сите од 17-те батерии Патриот нарачани од други земји би можеле да пристигнат во Украина многу наскоро, според Ројтерс.
Според извештајот „Воена рамнотежа 2025“ од Меѓународниот институт за стратешки студии, шест сојузници на НАТО – Германија, Грција, Холандија, Полска, Романија и Шпанија – имаат системи Патриот во своите арсенали.
Не е магичен куршум
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави во понеделник дека неколку земји – вклучувајќи ги Германија, Финска, Данска, Шведска и Норвешка – би можеле да бидат потенцијални добавувачи на новата опрема, но не спомена конкретно дека Патриотите ќе доаѓаат од тие земји.
Постои загриженост, и внатре и надвор од војската, дека американските резерви на ракети „Патриот“ можеби веќе се преоптоварени.
„Тоа е нашиот најзафатен елемент на силата“, изјави генералот Џејмс Мингус, заменик-началник на Генералштабот на американската армија, за време на интервју за CSIS претходно овој месец.
Тој истакна дека единицата „Патриот“ во Катар, која ја бранеше воздухопловната база Ал Удеид, е распоредена на Блискиот Исток веќе 500 дена – што ја прави „многу зафатен елемент на силата“.
Украина соопшти дека ѝ се потребни 10 нови батерии „Патриот“ за да се одбрани од зголемените руски ракетни и беспилотни летала напади.
Киев веќе доби шест целосно оперативни батерии „Патриот“ – две од САД, две од Германија, една од Романија и заедничка донација од Германија и Холандија, според британската група за контрола на оружјето „Акција против вооружено насилство“.
Аналитичарите предупредуваат дека самите „Патриот“ не можат да ја спречат руската инвазија на Украина.
Весли Кларк, пензиониран американски генерал и поранешен врховен командант на НАТО, изјави за CNN дека пакетот оружје ќе треба да вклучува повеќе од само систем за воздушна одбрана за да има вистинско влијание на бојното поле.
„Ако навистина сакате да го спречите ова, мора да ја погодите Русија – и тоа длабоко“, рече Кларк. „Мора да го погодите стрелецот, а не само стрелите што доаѓаат.“