Паднати дрвја врз автомобили, откорнати покриви, уништени фасади и искршени прозорци – ова е билансот по силното невреме што го погоди Скопје. По првичниот шок, илјадници засегнати граѓани се соочуваат со клучното прашање: како да ги надместат неочекуваните финансиски загуби и кој е одговорен за обесштетувањето?
Правниците и осигурителните експерти предупредуваат дека правото на надомест не е автоматско и главно зависи од неколку фактори: дали објектот или возилото биле осигурени, каков вид полиса поседуваат, но и од брзината и правилноста на спроведените законски процедури.
1. Осигурувањето – Најсигурен и најбрз пат до надомест
Граѓаните кои имаат валидни полиси за осигурување на имот или возила ги имаат најголемите шанси за брза наплата на штетата:
- За возилата: Задолжителната полиса за автоодговорност не ги покрива штетите од природни непогоди на сопственото возило. За надомест е неопходно да поседувате каско-осигурување или дополнително договорено покритие за елементарни непогоди (бура, град, паднати дрвја).
- За домовите и деловните објекти: Покритието зависи од специфичните ризици наведени во договорот за осигурување на имотот.
2. Што доколку немате осигурување?
Ако имотот или автомобилот не се осигурени, процедурата станува значително покомплицирана и сè се сведува на два основни механизми:
- Тужба против институции за небрежност: Доколку штетата е предизвикана од паднато дрво на јавна површина или дел од фасада на јавен објект, може да се бара надомест од претпријатието или установата надлежна за одржување. Но, за успешен исход во судска постапка, мора со докази да се потврди дека постоела небрежност – односно дека надлежните знаеле или морале да знаат за опасноста (на пр. суво или оштетено дрво), а не презеле превентивни мерки.
- Државна помош преку Општински комисии: Доколку Владата или општините прогласат елементарна непогода, се формираат посебни комисии за проценка. Граѓаните мора во утврдениот рок да поднесат барање до општинските кризни штабови. Сепак, овие исплати најчесто се делумни и покриваат само дел од реално претрпената штета.
3. Клучни упатства: Не ги чистете последиците пред увидот!
Најголемата и најчеста грешка што ја прават граѓаните е моменталното расчистување и поправање на штетата пред овластен проценител да направи увид на лице место.
Препорачан протокол за постапување:
- Фотографирајте и снимете: Веднаш направете детални фотографии и видеозаписи од сите агли на оштетувањето.
- Пријавете без одлагање: Контактирајте ги осигурителната компанија или отворените телефонски линии на општинските кризни штабови.
- Не вршете поправки: Не ги отстранувајте последиците пред увидот, освен ако тоа е итно неопходно заради безбедност на луѓето.
- Зачувајте ги сметките: Доколку морате итно да интервенирате, задолжително зачувајте ги сите фискални сметки и фактури од извршените услуги и поправки.
Екстремните временски прилики стануваат реалност
Зачестеноста на силни ветрови, обилни врнежи и град во Скопје покажува дека климатските екстреми веќе не се исклучок, туку нова реалност. Во вакви услови, осигурувањето на имотот се наметнува како клучна превентивна мерка за финансиска заштита, додека правните постапки за докажување одговорност остануваат долг и неизвесен процес.