Градежниот сектор во Македонија се соочува со сериозни системски пропусти кои резултираат со зачестени несреќи на работните места, а институциите не успеваат да извлечат поука од минатите трагедии. Ова е главниот аларм што го упати Борче Стојчевски од Здружението на инженери за заштита „Тутела“, во гостувањето во емисијата „Ноќно студио“ на 4ТВ.
Мораториум како итна, но тешко остварлива мерка
Стојчевски истакна дека доколку се бара радикално и веднаш решение за запирање на црната низа, тоа би било воведување привремен мораториум на градењето.
„Моја желба, а веројатно и на сите граѓани, е затворање на сите градилишта додека надлежните институции не утврдат дали се безбедни. Сепак, свесен сум дека тоа тешко ќе се случи бидејќи би бил огромен удар врз стопанството“, вели тој.
Заглавени реформи: Законот е готов, но стои во фиока
Наместо брзи и популистички мерки, експертите посочуваат на долгорочни решенија кои веќе се подготвени. Стојчевски откри дека новиот Закон за безбедност и здравје при работа е комплетно завршен, но неговото донесување доцни.
- Рокот беше крајот на 2024 година: Иако ветено пред европските институции во Брисел, законот сè уште не е во собраниска процедура.
- Технички пречки: Документот моментално се наоѓа во Министерството за економија и труд, каде се чека на финална правна проверка и поширока дебата.
Административен хаос наместо реална безбедност
Според Стојчевски, актуелниот правилник кој произлегува од постојниот закон е полн со нејаснотии кои ги збунуваат и инспекторите и професионалците на терен. Главните проблеми се детектирани во:
- Нејасни одговорности: Тешко се дефинира каде завршува обврската на инвеститорот, а каде почнува таа на изведувачот или надзорот.
- Бирократски бариери: Постојниот систем бара секој поединечен работодавач да го пријави своето присуство на градилиштето, дури и за еден работен ден, што создава илјадници непотребни документи во инспекторатот.
- Европски стандарди: Европската регулатива е поедноставна – се пријавува самото градилиште (ако има над 300 вработени или работи подолго од 30 дена), со што фокусот се става на реалната контрола, а не на хартијата.
Координација наместо префрлање на вината
Стојчевски заклучува дека клучен проблем е преклопувањето на Законот за безбедност со Законот за градење. Тој појаснува дека надзорот ја контролира изведбата според проект, но за безбедноста мора да биде одговорен координатор за безбедност, кој ќе создаде еден заеднички план за сите изведувачи на терен. Само со јасна поделба на улогите и нов законски рамковен систем, бројот на несреќи може да се сведе на минимум.
