Системските пропусти во македонското градежништво се подлабоки од она што се гледа на прв поглед. Во продолжението на разговорот во „Ноќно студио“ на 4ТВ, Борче Стојчевски од здружението „Тутела“ открива фрапантни податоци за недостигот на инспекциски надзор и ниските критериуми за кадрите кои треба да гарантираат безбедност на градилиштата.
Координатор за безбедност со основно образование?
Еден од најголемите апсурди во сегашната регулатива е профилот на лицата одговорни за безбедност. Стојчевски алармира дека моментално координатор за безбедност може да биде речиси секој, без соодветна стручна подготовка.
- Ниски критериуми: Сегашните правила дозволуваат работодавачот да назначи лице дури и со основно образование.
- Предлог за реформа: Во новиот закон е вметнато барање за минимум средно образование и задолжително полагање посебен стручен испит за координатори, со цел тие навистина да ги познаваат принципите на техничката заштита.
Инспекциски дефицит: Седум луѓе за цел град
Додека главниот град се соочува со вистински градежен бум, капацитетите за контрола се на критично ниско ниво.
„Ако кажам дека Скопје има само пет до седум инспектори, тука не грешам. Како можат тие да ги посетат сите градилишта кои никнуваат на секој чекор?“, прашува Стојчевски.
Шлемот во кофа – свеста кај работниците и работодавачите
Стојчевски посочува дека вината е поделена. Тој поседува бројни фотографии од терен каде се гледа дека работниците ја поседуваат опремата, но не ја користат правилно.
- Лична одговорност: „Шлемот не се носи за мене или за инспекторот, туку за сопствената глава. Често гледаме како заштитната опрема стои во кофа, а се става само кога ќе се појави контрола.“
- Заблуда за БЗР: Експертот нагласува дека безбедноста не е само шлем и елек. Најголем проблем е недостигот на колективни мерки – соодветни скелиња, заштита при ископи и правилни електрични инсталации на самите објекти.
Новиот модел: Одговорност и за инвеститорот
За да се надмине хаосот, „Тутела“ предлага напуштање на моделот каде секој изведувач прави посебен план. Наместо тоа, секое градилиште треба да има еден единствен, ревидиран план кој ќе се следи од ископ до клуч на рака. Клучната новина во предложените законски измени е воведувањето на директна одговорност и за инвеститорот, со што тој веќе нема да биде само набљудувач, туку активен чинител во обезбедувањето сигурни услови за работа. Сите овие решенија, вели Стојчевски, веќе „стојат на компјутер“ во министерството и чекаат политичка волја за реализација.
