Прекин на „Проектот Слобода“ само 50 часа по почетокот
Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека воената операција за придружба на бродови низ Хормушкиот теснец се става во мирување, и тоа само два дена откако беше официјално најавена. Овој неочекуван пресврт доаѓа по ескалацијата на тензиите меѓу САД, Израел и Иран, што доведе до блокирање на еден од најважните поморски патишта во светот.
Хронологија на настаните
- Недела, 3 мај: Трамп преку социјалната мрежа Truth Social го најави „Проектот Слобода“. Целта беше деблокада на теснецот низ кој поминува околу 20% од светската нафта и гас. Претседателот ја нарече операцијата „хуманитарен гест“ за спас на околу 1.000 заглавени пловила и 20.000 морепловци.
- Понеделник, 4 мај: Централната команда на американската војска (Centcom) го потврди почетокот на мисијата со учество на разорувачи, над 100 авиони и 15.000 војници. Беше известено дека два американски трговски брода успешно поминале низ теснецот.
- Инциденти на терен: САД тврдеа дека погодиле седум ирански брзи чамци, додека Иран објави дека се погодени цивилни товарни бродови со пет жртви. Истиот ден беа пријавени напади врз танкери на ОАЕ и Јужна Кореја.
Ненадеен пресврт и „дипломатски напредок“
Иако во вторникот утрото американскиот министер за одбрана Пит Хегсет и генералот Ден Кејн ја фалеа операцијата како успешна и неопходна за светската трговија, само неколку часа подоцна Трамп нареди нејзино запирање.
Трамп ја образложи одлуката со тврдење дека е постигнат „голем напредок“ во преговорите со Техеран. Според неговите зборови, „Проектот Слобода“ се паузира за кратко време за да се види дали може да се финализира и потпише нов договор со Иран.
Безбедносна несигурност и критики
Одлуката за паузирање на операцијата предизвика сомнежи кај сопствениците на бродови и осигурителните компании. Непосредно пред објавата на Трамп, беше погоден брод на француската групација CMA CGM. Според поморските аналитичари од Lloyd’s List, операцијата не обезбедила доволна јасност ниту веродостојна заштита, поради што поморскиот сообраќај во регионот продолжува да опаѓа поради високиот ризик.
Клучни факти за конфузијата во Вашингтон:
- Министерот за одбрана ја нарече стратегијата „ласерски фокусирана“ само неколку часа пред Трамп да ја повлече.
- Иран негираше вмешаност во новите напади врз танкерите, додека САД тврдат дека Техеран сега „силно сака договор“.
- Бродовите и понатаму го избегнуваат теснецот поради ескалацијата на воените дејствија и нејасните безбедносни гаранции.
