Гарантираната пензија е воведена во повеќе од 100 земји, меѓу кои две од регионот, Хрватска и Македонија, а неодамна беше објавена и во Србија како дел од проектот „Скок во иднината – Србија ЕКСПО 2027“. Право на овој надоместок би имале граѓаните кои не го исполниле условот за пензионирање, кои никогаш не биле вработени, како домаќинки или чии придонеси не се платени. Висината на таа пензија варира низ светот, а колку би изнесувала во Србија се уште не е познато, иако минималната бројка е обелоденета.
Министерот за грижа на селото Милан Кркобабиќ во јануари годинава најави социјална загарантирана пензија согласно програмата „Скок во иднината – Србија ЕКСПО 2027“.
Тој додаде дека ресорното министерство во наредниот период ќе започне со собирање податоци за потенцијалните корисници на социјалната загарантирана пензија.
Кој ќе има право на загарантирана пензија?
Според Кркобабиќ, загарантираната пензија е наменета за сите лица, и мажи и жени, кои се постари од 65 години, а кои ниту се во пензија, ниту можат да бидат, бидејќи не го исполниле основниот услов од 15 години стаж, ниту дали имаат имот.
Услов е и корисниците на загарантирана пензија да немаат други приходи.
Иако има луѓе без примања кои не ги исполниле условите за пензионирање во градовите, сепак претежно живеат во села. Исто така, иако и мажите спаѓаат во оваа категорија, мнозинството се жени.
Според зборовите на српскиот министер, право на тоа би имале граѓаните кои се наоѓаат во зоната на сиромаштијата, а тоа треба да биде „еден вид компензација за жртвите, толеранцијата и нарушеното достоинство на голем број луѓе кои никогаш нема да ги реализираат своите право на пензија и вредно работеле цел живот“.
Колку ќе биде загарантираната пензија?
Иако се уште е рано да се зборува за точните износи, Кркобабиќ најави дека социјалната загарантирана пензија нема да биде помала од 100 евра во динарска противвредност. По сегашниот курс тоа е речиси 11.700 динари.
Каде има загарантирани пензии?
Социјалната пензија е воведена во повеќе од 100 земји. Во регионот најблиски до нас со ваков вид помош се Хрватска и Северна Македонија, каде гарантираната пензија изнесува 150 евра.
Во светот постојат два вида социјална загарантирана пензија.
Првата е универзалната социјална пензија, која е достапна за сите стари лица без приходи кои го исполнуваат условот за возраст.
Друг вид се социјалните пензии со проверени средства, достапни за сиромашните стари лица, кои мора да исполнуваат неколку услови, како што се живеалиште, државјанство, заработувачка, вкупен приход, имот…
Под кои услови гарантираната пензија е добра идеја?
Според пресметката што пред четири години ја направи Центарот за социјална политика, доколку социјалната пензија изнесуваше 10.000 динари, вкупниот годишен трошок би бил меѓу 0,1 и 0,2 отсто од бруто домашниот производ.
Гордана Матковиќ, програмска директорка на Центарот за социјална политика и професор на факултетот ФЕФА, за Нова.рс вели дека социјалната пензија не смее да биде повисока од „редовните“ пензии, кои ги добиваат оние граѓани кои редовно плаќале даноци и придонеси и остварено работно искуство. Таа потсетува дека во Србија тоа се земјоделски пензии кои во просек не надминуваат 16.300 динари.
Мора да има горна граница, а износот на земјоделската пензија се наметнува како природна граница“, објаснува тој.
Според Матковиќ, доколку нема разлика меѓу најниската земјоделска и социјална пензија, граѓаните би биле демотивирани да работат.
„Тогаш немаше да има елементарна правичност. Тогаш се отвора друга дилема – дали правото на загарантирана пензија ќе се оствари доколку пензионерот нема приходи или целото домаќинство нема приходи“, вели Матковиќ.
На крајот, тој посочува дека загарантирана пензија, под соодветни услови, има смисла, имајќи предвид дека сиромаштијата е поприсутна кај постарите луѓе отколку кај која било друга група на луѓе во Србија.
