Додека светот се фокусира на глобалните пандемии и познати болести, заборавени, т.е. ретките болести продолжуваат тивко да беснеат, оставајќи свој белег на маргинализираните заедници.
Во Црна Гора, како и во многу делови од светот, постои цел спектар на болести кои го изгубија своето место во центарот на вниманието, префрлени во задниот дел на современиот медицински фокус.
Во чудна тишина, сè уште препознаена како страв од корона, а потоа и неколку различни вируси, Црна Гора полека сфаќа како старите гости се вратиле на нејзиниот праг и полека се закануваат дека ќе го земат данокот.
Меѓу првите се појавија голема кашлица, шуга, сипаници, сипаници, заушки и мукомикоза, кои се вратија како последица. Но, во таа тишина лежи и надежта. Образованието, подигањето на свеста и соодветната здравствена заштита може да го променат текот на овие болести дури и во најоддалечените делови на Црна Гора. Може да се фрли светлина и на оние болести кои долго време живеат во сенка, дозволувајќи им на луѓето да се борат против нив и да најдат начин за закрепнување.
Директорот на Центарот за медицинска генетика и имунологија на Клиничкиот центар на Црна Гора, проф. Д-р Оливера Миљановиќ, објаснувајќи го еволутивниот тек на ретките болести, вели дека хроничните болести претставуваат најголемиот здравствен предизвик на 21 век, но и дека ретките болести се подеднакво вознемирувачки, важен и значаен проблем.
„Тоа се болести кои го исполнуваат критериумот да се јавуваат со зачестеност помала од еден пациент на две илјади жители. Практиката е дека овие болести најчесто се една од 50.000 или 100.000, па дури и една од еден милион или повеќе жители“, рече проф. д-р Миљановиќ.
Со оглед на тоа дека ретките болести погодуваат шест до осум проценти од новороденчињата, можеме да кажеме дека доколку сите луѓе со ретка болест доживеале полнолетство, во Црна Гора би ги имало околу 35.000. За жал, голем број на ретки болести се карактеризираат со висока смртност во детството, така што бројот на заболени од ретки болести е значително помал, објасни проф. д-р Миљановиќ.
Таа понатаму појасни дека 80 отсто од ретките болести се наследни болести, 70 отсто од ретките болести се појавуваат во детството, а 42 отсто од нив умираат до полнолетство.
„Ретките болести се предизвик токму поради тоа што се ретки, затоа ниту пошироката, ниту стручната јавност не размислува за нив често, а нивото на знаење за нив не е доволно не само во Црна Гора туку и насекаде во светот“, рече проф. . д-р Миљановиќ.
Таа рече дека ретките болести се прогласени за еден од здравствените приоритети на ЕУ. Дијагнозата на ретките болести е долг и напорен процес поради релативно ограничените дијагностички можности на располагање, фактот што ретките болести првично се непрепознатливи и имаат нејасни симптоми, а често се маскирани со други болести.
Црна Гора е на работ на епидемија на голема кашлица, високо заразна респираторна болест, за која се сметаше дека е речиси искоренета.
Лекарите велат дека најранливи се новороденчињата и бебињата, кај кои болеста може да биде фатална, како и постарите лица со ослабен имунитет.
„Од ноември минатата година во Црна Гора се регистрирани 586 случаи на голема кашлица, а најголем дел од заболените се во возрасната група од 11 до 15 години – од нив 232“, соопшти денеска Институтот за јавно здравје.
Најголем број случаи на голема кашлица се откриени во Подгорица (437) и Даниловград (30), потоа во Беране (25), Бар (21), Будва (11) и Цетиње (10).
Според информациите со кои располага институтот, од почетокот на декември во Црна Гора поради голема кашлица се хоспитализирани вкупно 34 лица, додека еден пациент моментално е на болничко лекување.
