На денешен ден пред 44 години во Љубљана почина Јосип Броз Тито, доживотниот претседател на Социјалистичка Федеративна Република Југославија, кој освен по политичката активност остана запаметен и по љубовната приказна со Јованка Броз.
Приказните за врската меѓу Тито и Јованка отсекогаш ја заинтригирале јавноста, а нејзината помлада сестра Нада Будисављевиќ своевремено зборувала за сопругата на доживотниот претседател на СФРЈ.
Нада и Зора, третата сестра во семејството Будисављевиќ, имале тешко детство. Нивниот татко и мајка починале многу млади, а детството двајцата го поминале во домови, сиропиталишта и интернати. Во документарната серија „Јованка Броз и тајните служби“, Нада се присети на тој болен период, на моментот кога побегнала со сестра си во страв дека наместо дома ќе ги однесат во концентрациони логори, но евоцирала и спомени од моментот кога , по долга година застанала пред портата на Ужичка 15 и ја здогледала својата најстара сестра Јованка.
– Со сестра ми Зора го загубивме татко ни за време на војната, а пред војната почина и нашата мајка. Мајка ми почина кога имав шест месеци. За време на војната, нашата маќеа се грижеше за нас. Исклучително посветена и добра жена. Кога заврши војната, Народниот одбор одлучи да не сместиме во дом за деца. Не бркаа низ селото, побегнавме затоа што чувствувавме дека ќе не стават во концентрационен логор – се присети Нада Будисављвиќ на тешкиот период, кога таа и нејзината сестра беа сирачиња кои на крајот беа однесени во домовите за деца, каде што беа. разделени.
– Отидовме во домот за деца во Госпиќ. Имаше два дома, еден за постари и еден за мали деца. Потоа не разделија двајцата. Јас во мал дом, таа во голем – продолжи Нада, а потоа додаде дека Јованка, сепак, ги барала, но дека животните (не)прилики биле против нивната средба на почетокот.
– Јованка еднаш не побара преку Црвениот крст и конечно не најде во тој дом за деца. Таа дојде да не земе, но во тоа време бевме на островот Крк во Башка на одмор и не најде. Кога се вративме пак не разделија. Ја однесоа Зора во дом во Вуковар, а мене ме вратија во Оточац, но не во дом, туку во интернат.
По години насилна разделба, сестрите конечно успеале да се соберат, а во Белата палата каде Јованка во тој момент била првата дама и сопругата на маршалот.
– Јованка побара од управителот на тој интернат да ме донесе и тој ме донесе во Белград. Влеговме во зградата на Ужичка 16б и таму за прв пат видов наместена соба, завеси и теписи… Потоа ја видов и Зора, дојде сама од Вуковар. Тогаш се појави Јованка. Таа беше олицетворение на буржоазијата. Носеше темно сино палто со крзно од визон. Имаше долга црна коса нагоре и високи потпетици, „стаклени чорапи“. За мене таа беше најубавото нешто што сум го видела – се присети Нада на првата средба со нејзините сестри.
Рекла дека нејзината сестра била многу вешта, брза и способна и дека тоа се квалитети кои ја квалификувале за работа на суд, а потоа навела некои од нејзините подвизи за време на војната.
– Се зборуваше дека ја донеле таму бидејќи е убава и згодна. Верувам дека нејзините организациски способности и препорачаа да работи за Тито. За време на војната, кога имаше слетување на Дрвар, таа беше на чело на болницата. Таа ги извлече сите ранети од Дрвар. Таа основала болница на Сремскиот фронт. Кога Белград беше ослободен, таа основа болница во зградата каде што подоцна одевме на училиште. Сега е Факултетот за образование – рече најмладата сестра на Јованка Броз.
Во една од епизодите на споменатата играно-документарна серија, Нада зборуваше за врската помеѓу Тито и нејзината сестра во деновите пред неговата смрт, но и за деновите кога Јованка останала сама.
– Јованка секој ден се обидуваше да се јави во болницата каде што лежеше Тито. Сепак, не и дозволија да стапи во контакт со него. Еден ден беше на терапија, друг ден спиеше… и така, сите беа изговори. Во суштина, никогаш не дозволуваат да разговараат меѓу себе – изјавила Нада.
Кога почина Јосип Броз Тито, малкумина кои и изразија сочувство на Јованка беа ќерката и синот на починатиот египетски претседател Насер и Индира Ганди.
– Само Индира Ганди не веруваше во официјалната верзија дека Јованка не сака да прими никого по смртта на нејзиниот сопруг, а таа беше единствената која дојде да изрази сочувство. А во куќа во која пред тоа немаше никој и ништо, одеднаш се појавија келнери, чаеви, колачи, секретарки… – продолжи Нада.
А потоа, набргу по смртта, луѓето влегле во резиденцијата на Ужичка 15 и 10 часа ги пребарувале касите и собите.
– Веќе беше вечер, 10 часот навечер, со умирачки глас ми повика да дојдам. Дојдов и јас, влегов во дневната соба од терасата и видов група луѓе кои гледаа низ куќата, гледаа слики, мебел и еден човек кој најверојатно беше шеф на групата кој носеше темни наочари среде ноќ, кој беше многу важен, побара од Јованка да му ги даде клучевите од неговата канцеларија. Таа рече дека не знае каде се и дека не може да се сети. А таа не можеше да се сети бидејќи сето тоа и беше преку глава, а тој почна да ја тресе за раменици и да го бара клучот. А потоа телефонски се јавил на некого, па почнале да тропаат по канцеларијата на Јованка… – изјавила Нада.
