Во Србија повторно се размислува за воведување задолжителен воен рок и во оваа смисла, Генералштабот на српската армија испрати предлог до врховниот командант Александар Вучиќ.
Со оваа трага, tportal ја потсети Хрватска, но и другите европски земји, за прашањето за задолжителниот воен рок.
Предлогот на врвот на српските вооружени сили е да се воведе задолжителен воен рок во траење од четири месеци, а испратен е, како што се вели во образложението, „со цел зголемување на одбранбените способности на Вооружените сили на Србија, преку подмладување и подобрување на пополнувањето и обуката на активните и резервните сили“.
Задолжителниот воен рок во Србија беше укинат со одлука на државниот парламент во декември 2010 година, кога беше формирана професионална армија, со што се промени традицијата што во таа земја во различни форми постоеше речиси два века.
Иако Министерството за одбрана на Србија нема објавено податоци за тоа колку луѓе има и колку се очекува во однос на организациски и формациски состав, порталот Балканска безбедносна мрежа (ББМ) користеше податоци од докторската дисертација на висок офицер на вооружените сили.
Според овие изјави, во вооружените сили има околу 22.500 лица, од кои околу 4.200 офицери, 6.500 помлади офицери, 8.200 професионални војници и околу 3.500 цивили, додека целокупниот одбранбен систем има повеќе од 30.000 луѓе, вклучително, освен вооружените Сили, во оваа бројка е вклучено Министерството за одбрана со различни институции.
Кога во соседството шушкаат пушки, логично е да се поставува прашањето за воениот рок и во Хрватска, но во моментов таа опција не е на маса.
Задолжителниот воен рок во Хрватска беше укинат пред 16 години и заменет со доброволно служење. Иако во првите години интересот на младите беше поголем од капацитетот и потребите, во последните години нивниот број драстично е намален, па Министерството за одбрана се труди да привлече што повеќе кандидати, вклучително и зголемување на додатокот за регрути од 400 до 700 евра месечно во февруари минатата година.
А новиот министер Иван Анушиќ најави дека ќе продолжи да ги зајакнува материјалните права на војниците за да привлече што повеќе луѓе во хрватската армија.
Јан Дејвид Валтер кон средината на минатата година за Дојче веле анализираше како другите европски земји, пред се членки на НАТО, стојат по прашањето за задолжителниот воен рок.
Логиката на членките на НАТО во изминатите 20 години беше да се укине задолжителната воена служба бидејќи падот на Советскиот Сојуз ја намали можноста за директен конфликт, но по руската агресија врз Украина, некои земји се предомислија.
Од денешните 29 европски членки на НАТО, вклучително и Турција, само шест од нив ги задржаа своите воени обврски од 1993 година до денес. Велика Британија, САД и Канада имаат професионални армии 50 или повеќе години, а Германија има суспендиран воен рок од 2011 година и може да се активира само доколку Бундестагот утврди дека укинувањето на суспензијата е неопходно од одбранбени причини.
Во продолжение потсетуваме како на обврската за служење војска гледаат европските земји, главно членки на НАТО и партнерските земји.
Украина и Литванија
Набргу по анексијата на Крим, Украина (2014) и Литванија (2015) повторно го воведоа воениот рок за мажи на возраст од 18 до 26 и 25 години, соодветно.
По големиот руски напад на 24 февруари 2022 година, украинската влада донесе закон според кој сите мажи на возраст меѓу 18 и 60 години можат да бидат повикани во војска.
Латвија
Оваа балтичка земја е една од трите членки на НАТО што граничат со Русија. Другите две се Естонија и новата членка на НАТО, Финска, која никогаш не го укинала воениот рок.
Сега и Летонија сака повторно да го воведе. Од 2024 година, сите мажи на возраст меѓу 18 и 27 години мора да поминат единаесет месеци воена обука. Од 2028 година, секоја година треба да се регрутираат 7.500 Летонци – толку професионални војници имала земјата во 2022 година, покажуваат податоците на НАТО.
Романија
Обидите за повторно воведување на задолжителна воена служба не успеаја во Романија во 2015 година. За тоа повторно се разговараше од пролетта минатата година.
Посебно барање на Министерството за одбрана е во случај на општа мобилизација сите млади Романци кои живеат во странство да се пријават за воен рок во рок од 15 дена.
Холандија
На холандските вооружени сили им недостасуваат околу 9.000 регрути. Затоа владата размислува за проширување на армијата со задолжителна служба, како што тоа го прави Шведска од 2018 година.
Шведска
Најголемата скандинавска земја би можела да стане следната членка на НАТО. Шведска го укина воениот рок во 2010 година, но повторно го воведе во 2018 година бидејќи немаше доволно доброволци.
Оттогаш сите 18-годишници мораа да се пријават за воениот рок. Меѓутоа, како и во Норвешка, само мал дел од нив служат воен рок.
Норвешка и Данска
Во татковината на генералниот секретар на НАТО, Јенс Столтенберг, од 2016 година мора да бидат регрутирани не само сите мажи, туку и сите жени над 18 години.
Сепак, само околу 9.000 од 60.000 од нив, колку што секоја година се подложени на воен медицински преглед, се повикани на 19-месечен воен рок.
Поради строгата селекција, официјални извори велат дека воениот рок во Норвешка има сличен престиж како и другите високообразовни дипломи. Во Данска воениот рок е задолжителен, но има доволно доброволци за да ги задоволат потребите.
Франција
Франција разговара за некаков лесен регрут. Претседателот Емануел Макрон ја претстави Универзалната национална служба 2019 година, во која младите волонтираат еден месец за доброто на земјата.
Владата сега размислува да го направи тоа задолжително за сите Французинки и жени на возраст меѓу 15 и 17 години. Од тоа младите две недели би поминале во воени објекти.
Германија
Германскиот канцелар Олаф Шолц го отфрли предлогот на неговиот министер за одбрана Борис Писториус за воведување задолжителен воен рок. Сепак, повиците за дискусија за тоа доаѓаат од целиот политички спектар во Германија, пишуваше минатата година Дојче веле.
ФОТО: Илустрација
